نقش شبکه ریلی بر کاهش تلفات جاده ای و آسیب های ماندگار جسمی

فرهنگ اقتصاد _ حسین میرافضلی:به طور متوسط سالانه حدود ۲۵۰ هزار نفر در جاده های ایران کشته و زخمی می شوند که از این تعداد ۱۸ هزار نفر کشته و ۵۰ هزار نفر دچار مصدومیت های ماندگار از قبیل قطع نخاع، قطع عضو، ضربه مغزی و سایر آسیب های ماندگار می شوند.

جمعیت کشور آلمان در حد ایران و تعداد خودروها در آن کشور حدود دو برابر ایران است اما تعداد کشته های تصادفات جاده ای در این کشور ۳۶۰۰ نفر و تعداد مصدومان ۲۵ هزار نفر است که از این تعداد ۲۵۰۰ نفر دچار معلولیت دائمی می شوند. دلیل اصلی تعداد بسیار کمتر کشته ها و مصدومان در کشور آلمان شبکه ریلی گسترده و مدرن این کشور است که عمده بار و مسافر توسط این شبکه ریلی گسترده جابجا می شوند. کشورهایی که از شبکه ریلی گسترده و توسعه یافته ای برخوردار می باشند کمترین آمار تعداد کشته ها در تصادفات جاده متعلق به این کشورها می باشد.

به عنوان نمونه شبکه ریلی مدرن و گسترده چین سالانه سه میلیارد تن بار و ۱.۲ میلیارد نفر مسافر را جابجا می نماید. شبکه ریلی گسترده هندوستان سالانه ۶ میلیارد مسافر و یک میلیارد تن بار را در سرتا سر این کشور جابجا می کند. شبکه ریلی ایران سالانه ۴۰ میلیون تن بار و ۳۰ میلیون مسافر جابجا می کند.

جابجایی بار ریلی اتحادیه اروپا در ۲۰۱۰ برابر ۲۳۰۰ میلیارد تن کیلومتر اعلام (۵۳درصد بیش از ۳۰۰ کیلومتر و سهم بالای ۳۰۰ کیلومتر ۲۵درصد) و پیش بینی شده در سال ۲۰۵۰ این جابجایی با ۵۰ درصد رشد به ۳۵۰۰ میلیارد تن کیلومتر بالغ شود (با افزایش سهم ریلی در مسافت بالای ۳۰۰ کیلومتر به ۶۰ درصد)

حدود ۴۳ درصد جابجایی بار در آمریکا توسط راه آهن انجام می شود. در آمریکا هر یک میلیارد دلار سرمایه‌گذاری دولت فدرال در حمل‌و‌نقل عمومی موجب اشتغال‌زایی برای ۴۷۵۰۰ نفر می‌شود.

سالانه ۱.۷ میلیارد سفر توسط خطوط ریلی انگلستان انجام می شود. راه آهن نقش تعیین کننده در جابجایی بار و مسافر در اتحادیه اروپا دارد. کل سرمایه گذاری در صنعت راه آهن جهان تا یک دهه پیش حدود ۱۳۰ میلیارد دلار بود اما برنامه سرمایه گذاری کشورهای جهان در زیرساخت های ریلی حدود سه برابر کل تاریخ این صنعت شده و بیش از ۳۰۰ میلیارد دلار طی یک دهه آینده در زیرساخت های ریلی جهان سرمایه گذاری خواهد شد. کشورهای چین و هند و امریکا و چند کشور اروپایی برنامه های کلانی جهت توسعه شبکه ریلی دارند چین به تنهایی بنا دارد ۱۱۶ میلیارد دلار در زیرساخت های ریلی سرمایه گذاری نماید.

ایران جهت اجرای پروژه های ریلی درون شهری و برون شهری به حدود ۳۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری نیاز دارد چنانچه این سرمایه گذاری انجام شود و کلیه خطوط مترو در شهرهای بزرگ اجرایی شوند و پروژه های ریلی برون شهری با اولویت پنج پروژه اصلی خط آهن عسلویه – شیراز، رشت انزلی، کرمانشاه- خسروی، شلمچه بصره و چابهار زاهدان اجرا شوند، همچنین سایر پروژه های مهم و اساسی از قبیل برقی کردن خط آهن تهران- مشهد و اصفهان- تهران؛ راه آهن جوین- بجنورد ترکمنستان و سایر خطوط ریلی اجرایی شوند میزان انتقال بار به شبکه ریلی از ۴۰ میلیون تن تا ۲۰۰ میلیون تن قابل افزایش خواهد بود. همچنین میزان جابجایی مسافر با شبکه ریلی از ۳۰ میلیون نفر در سال به ۱۵۰ الی ۲۰۰ میلیون سفر در سال قابل افزایش می باشد. با اجرای همه پروژه های ریلی و انتقال بخش عمده جابجایی بار و مسافر توسط شبکه ریلی تعداد کشته ها از ۱۸ هزار نفر در سال به حدود ۵ هزار نفر کاهش خواهد یافت و تعداد معلولیت های دائم جسمی و ذهنی از ۵۰ هزار نفر در سال به حدود ۷ تا ۸ هزار نفر در سال کاهش می یابد.

به این ترتیب با ۳۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری در زیرساخت های ریلی کشور ضمن اینکه برای حدود ۵۰۰ هزار نفراشتغال مستقیم ایجاد می گردد از کشته و معلول شدن بیش از ۵۰ هزار نفر در سال جلوگیری خواهد شد. یعنی به ازای هر یک میلیارد دلار سرمایه گذاری از کشته و معلولیت دائمی ۱۷۰۰ نفر در سال جلوگیری خواهد گردید. با این تحول درآمد شرکت راه آهن سالانه از یک میلیارد دلار فراتر خواهد رفت و از انتشار میلیون ها تن کربن در محیط زیست و مصرف میلیاردها دلار بنزین و گازوئیل کاسته خواهد شد.

در جدول زیر نشان داده می شود کشورهایی که شبکه ریلی گسترده ای دارند تعداد بسیار کمتری از مردم آنها در تصادفات جاده ای کشته شده اند.