نقش بی بدیل بانک کشاورزی در اجرای الگوی کشت / الگوی کشت نقشه راه تولید کشاورزی درافق های پیشرو

فرهنگ اقتصاد _  الگوی کشت ملی را می‌توان تدوین و اجرای نظام کشت محصولات کشاورزی (زراعی و باغی) مبتنی بر شرایط اقلیمی، بهره‏ برداری بهینه از آب، خاک و گیاه متناسب با ظرفیت ها و مزیت اقتصادی کشور با رعایت کلیه مسائل علمی، فنی و مدیریتی و ملاحظات زیست محیطی در راستای دستیابی به تامین امنیت غذایی پایدار و اقتدار غذایی تعریف کرد.

علاوه بر آن حفظ و ارتقای تولید با الگوی مصرف فعلی و آتی، افزایش ضریب نفود دانش با ارتقاء عملکرد در هکتار، بهبود بهره وری استفاده از نهاده ها از جمله آب، افزایش ضریب خوداتکائی به محصولات تولیدی، حفظ و ارتقای شاخص های اقتصادی و تجاری از جمله درآمد کشاورزان، صرفه جوئی ارزی، توسعه کشت در دیم زارهای کم بازده، اصلاح سطح زیر کشت سبزی و صیفی از فضای باز به محیط های کنترل شده از جمله گلخانه‏‌ها، تامین نیاز کشور به نباتات علوفه ای با ورود علوفه جدید و کم آب‌بر به الگوی توسعه کشت دانه‏‌های روغنی از دیگر ویژگی های این الگو است.
دراین راستا یکی از شاخصه های بسیار مهم و ضروری دراهمیت به توانمند کردن کشاورزان و رسیدن این قشر به خوداتکایی در درآمدزایی ثابت است.
بایددرنظر داشت بزرگترین بخش خصوصی کشور عمده مالکان اراضی کشاورزی مردم هستند، کشاورزانی که برای معاش و گذران زندگی خود سخت در تلاش‌ و تکاپو هستند بنابراین مسایل زیست محیطی و تغییرات اقلیمی برای کشاورزان در اولویت اول قرار نمی‌گیرد؛بالطبع برای آنها وضعیت اقتصاد زندگی‌شان از همه چیز مهمتر است.
براساس آمار موجود ۱۷ استان کشور از ظرفیت های کشاورزی ویژه ای برخوردار هستند و بیش از ۸۰ درصد تولید کشور را به خود اختصاص داده اند.
بنابراین توجه ویژه به این استان ها در برنامه پیش رو از نظر اجرای الگوی کشت از ضروریات محوری در اجرا به شمار می آید.
گفتنی است ۱۵ محصول زراعی عمده کشور۸۹ درصد سطح زیر کشت کل محصولات زراعی کشور در الگوی پیش رو را تشکیل می دهند و تمرکز برنامه ها و سیاست ها می بایست بر این محصولات مدون شود.
اجرای موفق الگوی کشت؛ نیازمند الزامات قانونی، فنی و اجرائی است که تحقق اهداف به این الزامات بستگی دارد؛ همچنین نیازمند حمایت جدی همه ارکان نظام و همکاری سایر وزارت خانه ها و دستگاه های مرتبط از جمله وزارت کشور، وزارت نیرو، وزارت اقتصاد و دارایی، وزرات صمت، سازمان محیط زیست، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ، سازمان برنامه و بودجه، وزارت نفت، و نهادهای غیر دولتی و بخش خصوصی است.
بخش کشاورزی منبع تامین امنیت غذایی، امنیت معیشتی جامعه روستایی و به طور عام یک شیوه زندگی است که آداب، سنن و گذشته فرهنگی کشورها را حفظ می‌کند. رونق بخش کشاورزی به طور قابل توجهی به پیشرفت اقتصاد کشور کمک و آن را تقویت می‌کند.

وضعیت صرف عمده منابع آبی کشور در بخش کشاورزی

با توجه به اینکه عمده مصرف آب کشور صرف بخش کشاورزی می‌شود دولت‌ به دنبال تدابیر اساسی برای حل مشکل کم‌آبی و حفظ منابع آبی در مناطق مختلف کشور است که یکی از اصلی ترین راهکارها تغییر الگوی کشت است.
این الگو مهم‌ترین راهکاری است که در طول سال‌های گذشته برای جلوگیری از هدررفت منابع آبی کشور تعریف و دنبال می‌شود؛ اقدامی که در طول پنج دهه گذشته به مرحله عملیاتی شدن نرسید اما دولت سیزدهم اجرای این مهم را با چشم‌اندازی پنج‌ساله از سال زراعی ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۶ در اولویت برنامه‌های خود قرار داد.اجرای این طرح به دلیل تغییر اقلیم و استمرار خشکسالی‌ها در شرایط اقلیمی کشور برای استمرار کشاورزی از اهمیت بسیاری برخوردار است.
پیرو همین موضوع اعضای کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی نیز معتقدند نیاز آبی کشور اقتضا می‌کند که الگوی کشت در مناطق مختلف کشور اجرایی شود.
از اهداف مهم آن اتخاذ تدابیری مبنی بر جلوگیری از هدررفت منابع آب‌های تجدیدناپذیر و آب‌های زیرزمینی به ویژه در حوزه کشاورزی که امری بسیارضروری می نماید و ضمن اینکه الگوی کشت نیازمند سیاست‌های حمایتی و تشویقی بسیار منسجمی است وپیرو همین موضوع نظر کارشناسان بخش کشاورزی نیز براین است که الگوی کشت مناسب، نقشه راه تولید محصولات کشاورزی مستلزم فراهم شدن الزامات و اخذ سیاست‌های یارانه‌ای و تشویقی قوی را می طلبد.
شایان ذکر است که الگوی کشت به عنوان یکی از برنامه‌های اصلی وزارت جهاد کشاورزی ‌است.
تغییر الگوی کشت با توجه به تغییرات اقلیم در کشور ضرورتی اجتناب ناپذیر است اما اینکه این موضوع مهم برای استمرار در اجرا تا چه اندازه از راهبردهای علمی و پژوهشی بهره می‌گیرد و تا چه حد مثمرثمر واقع می‌شود باید به صورت مستمر مورد ارزیابی قرار بگیرد.
متأسفانه مواجهه کشور با بحران کم‌آبی و خشکسالی ضرورت برآنست بنابر گفته کارشناسان و متولیان امر؛رعایت الگوی کشت صدمات رویارویی بااین بحران را به حداقل می‌رساند.

پیشینه اجرایی الگوی کشت:
گفتنی است که الگوی بهینه کشت از دهه پنجاه تاکنون در مصوبات دولتی بسیاری مورد تأکید وتوجه قرارگرفته اما به دلایل متعدد از جمله مسائل اقتصادی، اجتماعی و سیاست‌گذاری متناقض وناهماهنگ در زمان‏‌های مختلف به طور کامل اجرایی نشده است؛ از موانع اصلی عدم اجرایی شدن این طرح می‌توان اشاره به عدم پیش‌‏بینی ضمانت اجرایی در راهکارها و قوانین و مقررات مصوب نیز از دیگر عوامل اجرایی نشدن این طرح در سال‌های گذشته به شمار می‌رود.
در دولت سیزدهم و طبق قانون بودجه سال ۱۴۰۱ مصوب جلسه علنی ۲۵ اسفند سال ۱۴۰۰مجلس شورای اسلامی و بر اساس بند (ب) تبصـره ۸ این قانون، وزارت جهاد کشاورزی مکلف به ابلاغ الگوی کشت کشور شد.
بدین ترتیب این طرح پس از سالها پژوهش در سال ۱۴۰۱ توسط دولت سیزدهم رونمایی و برای سال زراعی جاری به کشاورزان کشور ابلاغ شد؛ طرحی که به گفته کارشناسان اگر به خوبی اجرا شود می‌تواند در دوران خشکسالی کمک شایانی به تولید انبوه محصولات کشاورزی کند.

اهداف محوری طرح الگوی کشت
تاکید بسیاری بر ضرورت جلوگیری از هدررفت منابع آب های تجدید ناپذیر و آب‌های زیرزمینی به ویژه در حوزه کشاورزی است.
-کشت‌های جایگزین با جدیت بیشتری ورود کرده و مشخص کنند که چه محصولی جایگزین چه محصولی شود، کدام محصول مصرف آب کمتری دارد و کدام محصول دارای ارزش افزوده و سود بیشتر است.
از اهداف دیگر این طرح؛ ارتقای بهره‌وری با مصرف کمتر نهاده‌های کشاورزی اعم از آب و انرژی و افزایش تولیدات است و بموازات آن افزایش درآمد کشاورزان نیز مدنظر قرار دارد.
الگوی کشت یک برنامه کشاورزی پایدار است که در آن امنیت غذایی کشور،معیشت کشاورز، حفظ آب و خاک و تولید محصولات است که در آن معیشت کشاورز، حفظ آب و خاک و تولید محصولات به صورت استراتژیک دیده شده است و هر کشوری که بخواهد در کشاورزی پیشرفت کند باید الگوی کشت را برای کشاورزان در مناطق مختلف تعریف و مشخص کند.

اهم فعالیت های اجرائی و عملکردهای محوری بانک کشاورزی درطرح الگوی کشت
مدیرعامل بانک کشاورزی درگفتگوهای که با برخی از رسانه ها داشته است رئوس محوری و وظایف اصلی بانک کشاورزی دراین راستا چنین اعلام داشته است: تامین مالی بخش کشاورزی و حمایت از تولید است و از این رو تلاش براین است متناسب با وضعیت منابع و مصارف بانک، تسهیلاتی را به اجرای طرح الگوی کشت اختصاص داده شود.
فرخ نژاد اظهار می‌دارد: دغدغه ما به عنوان بانک کشاورزی این است که منابع مالی به طور بهینه و در جای درست مصرف و به موقع وصول شود و پرداخت تسهیلات در چارچوب زنجیره تامین، الگوی کشت و کشت قراردادی محصولات کشاورزی، کمک می‌کند که این دغدغه برطرف شود..
فرخ‌نژاد درخصوص نحوه همکاری کارشناسان بانک در زمینه اجرایی شدن این طرح گفت:ما همواره در کارگروه‌ها و جلسات وزارت جهاد کشاورزی، شرکت می‌کنند و از این پس نیز در این جلسات حضور خواهند یافت و به اجرای طرح‌های کشاورزی متناسب با ظرفیت‌های بانک و منابع موجود در راستای سیاست‌های وزارت جهاد کشاورزی و دولت کمک خواهیم داشت.
مدیرعامل بانک کشاورزی پیرو این موضوع با اشاره به رشد ۷۰ درصدی پرداخت تسهیلات به بخش کشاورزی، از حمایت این بانک از اصلاح الگوی کشت و توسعه کشاورزی قراردادی خبر داد وافزود: حمایت ها از کشاورزان در قالب قراردادها با استفاده از ابزارهای تعهدی و اعتباری، ضمن ایجاد بهره وری در منابع بانکی، تسهیلات در محل خود با اطمینان مصرف شده و وصول به موقع مطالبات نیز میسر خواهد شد.

فرخ نژاد با اشاره به نقش حمایتی بانک‌های تخصصی و توسعه‌ای در تکمیل حلقه‌های زنجیره تأمین و همچنین رشد و توسعه اقتصادی کشور، الگوی خدمات و اقدامات این بانک را در همین چارچوب دانست و خاطرنشان کرد: هر قدر منابع بیشتری تجهیز و وجوه بیشتری تأمین شود، بانک قادر خواهد بود تا خدمات بهتری را به جامعه هدف خود ارائه دهد.