صنعت پتروشیمی؛ نمادی برای خودباوری ملی

فرهنگ اقتصاد _متن یادداشت حسن عباس زاده، معاون وزیر نفت و مدیر عامل شرکت ملی پتروشیمی به شرح زیر است:

«صنعت پتروشیمی نماد تلاش، دانش و اراده ملتی است که با اتکا به خودباوری و پیشرفت توانسته‌اند یکی از بزرگترین و راهبردی‌ترین صنایع کشور را به جایگاهی پرافتخار برسانند. این صنعت امروزه علاوه بر نقش آفرینی در حوزه اقتصاد، جلوه‌ای از توان ملی، دانش مهندسی ایرانی و باور راسخ به اقتصاد مقاومتی است که الگوی بهره‌برداری از ظرفیت‌های داخلی، نوآوری بومی و مدیریت جهادی است.

یکی از راهبردهای صنعت پتروشیمی طی سال‌های اخیر، تکمیل زنجیره ارزش و تعریف طرح‌های نوین جهت دستیابی به محصولات نهایی بوده است. این مهم همزمان با افزایش بهره‌وری، اشتغال پایدار و حفظ محیط زیست به صورت دائم و یکپارچه پیگیری شده است.

صنعت پتروشیمی در ابعاد مختلفی از اقتصاد ایران نقش ایفا می‌کند که می‌توان به مواردی مانند درآمدزایی برای دولت، درآمد بازنشستگان، رونق بازار سرمایه و اشتغال‌زایی و غیره اشاره کرد.

در سال ۱۴۰۳، متوسط مصرف روازنه گاز طبیعی در کشور به ‌طور میانگین ۷۵۵ میلیون متر مکعب بوده است. از این مقدار تنها حدود ۶۸.۳ میلیون متر مکعب در روز (شامل ۴۱% خوراک و ۵۹% سوخت) در صنعت پتروشیمی مصرف شده است.

از طرفی صنعت پتروشیمی یکی از مهم‌ترین ارکان اقتصادی کشور است که علاوه بر تولید محصولات شیمیایی و پلیمری، نقش کلیدی در اشتغال‌زایی دارد. در این صنعت حدودا ۱۴۵ هزار نفر به صورت مستقیم کار می‌کنند. از سوی دیگر، شرکت‌های فعال در بخش تکمیلی پتروشیمی که مواد اولیه خود را از این صنعت تأمین می‌کنند، نزدیک به یک میلیون و ۱۹۰ هزار شغل ایجاد کرده است.

صنعت پتروشیمی نقش مهمی نیز در ایجاد ارزش افزوده در منابع نفت و گاز دارد. این صنعت با تبدیل نفت خام یا گاز طبیعی به فرآورده‌ها و محصولات جدید، ارزش افزوده قابل توجهی برای منابع نفت و گاز کشور فراهم کرده است و نقش مهمی در تحریم‌ناپذیری، توسعه پایدار و شکوفایی اقتصادی کشور ایفا می‌کند.

حجم قابل توجه محصولات پتروشیمی در صادرات ایران، نمایانگر روی آوردن دولت به عدم خام فروشی و افزایش ارزش افزوده حاصل از نفت خام است و در دوران تحریم نیز بخش پتروشیمی سهم قابل توجهی از نیاز ارزی کشور را تأمین کرده است.

در سال ۱۴۰۳ صنعت پتروشیمی ایران حدود ۱۳ میلیارد دلار از طریق صادرات محصولات پلیمری و شیمیایی به خارج از کشور درآمد ارزی کسب کرد.

بخش عمده‌ای از این ارز به کشور بازگشته و در اختیار بانک مرکزی قرار گرفته است و بخش دیگری نیز برای تأمین کالاها، مواد اولیه، تجهیزات و خدمات مورد نیاز جهت ادامه فعالیت مجتمع‌های پتروشیمی و اجرای طرح‌های توسعه‌ای هزینه شده است. صنعت پتروشیمی حدود یک‌چهارم صادرات غیر نفتی ایران را به خود اختصاص می‌دهد.

امید می‌رود با تکمیل طرح های زنجیره ارزش ، موجبات کاهش خام فروشی و ایجاد ارزش بیشتر برای اقتصاد کشور فراهم گردد.»