۱۸۰ میلیارد دلار انرژی ارزان؛ فرصت طلایی یا تهدید رفاه عمومی
سیدحسین میرافضلی
سالانه حدود 180 میلیارد دلار بنزین، گازوئیل، گاز و برق با قیمتهای بسیار پایین در ایران توزیع میشود، اما این حجم عظیم یارانه نهتنها رفاه عمومی را افزایش نداده، بلکه فشار اقتصادی بر جامعه را تشدید کرده است. تجربه سالهای گذشته نشان میدهد تداوم توزیع انرژی ارزان، به اتلاف منابع و نابرابری گسترده منجر شده است. حالا یک طرح جدید با محور آزادسازی قیمت انرژی و بازتوزیع مستقیم منافع به خانوارها مطرح شده است. طرحی که مدعی است میتواند یک نغمت مزمن را به یک نعمت اقتصادی تبدیل کند.
فرهنگ اقتصاد _ حسین میرافضلی کارشناس انرژی در یادداشتی برای انرژی پرس نوشت: «بررسیها نشان میدهد سالانه حدود ۱۸۰ میلیارد دلار انرژی شامل برق، گاز، بنزین و گازوئیل با قیمتهای بسیار پایین در کشور مصرف میشود؛ رقمی که نهتنها به افزایش رضایت اجتماعی منجر نشده، بلکه به تشدید ناترازیهای اقتصادی، آلودگی هوا و فشار مضاعف بر بودجه دولت انجامیده است. این وضعیت در حالی ادامه دارد که مدیریت صحیح این منابع میتواند به یکی از موتورهای اصلی رشد اقتصادی کشور تبدیل شود.
بر اساس محاسبات ارائهشده، با در نظر گرفتن قیمت ۸ سنت برای هر متر مکعب برق، سالانه حدود ۳۰ میلیارد دلار برق در کشور تولید و توزیع میشود. همچنین با لحاظ میانگین قیمت صادراتی گاز در سطح ۲۵ سنت، ارزش گاز مصرفی سالانه ایران به حدود ۶۷ میلیارد دلار میرسد. بنزین با قیمت ۹۵ سنت به ازای هر لیتر، سالانه ۴۷ میلیارد دلار و گازوئیل با قیمت ۸۵ سنت، حدود ۴۵ میلیارد دلار هزینه پنهان به اقتصاد تحمیل میکند؛ رقمی که مجموع آن به حدود ۱۸۷ میلیارد دلار میرسد.
در این طرح تاکید شده است که دولتها و مجالس گذشته، ظرفیت این مزیت بزرگ اقتصادی را بهدرستی به کار نگرفتهاند و همین موضوع باعث شده یارانه انرژی به جای شکوفایی، به عامل فرسایش اقتصادی تبدیل شود. راهکار پیشنهادی، آزادسازی قیمت انرژی همراه با بازتوزیع مستقیم منافع به خانوارها و مصرفکنندگان است.
در بخش بنزین، پیشنهاد شده قیمت آزاد شود و سهمیهای معادل ۴۷ میلیون لیتر در روز میان ۲۸ میلیون سرپرست خانوار توزیع شود. این سهمیه بهصورت اعتبار ریالی در حساب خانوارها اعمال میشود و متناسب با بعد خانوار افزایش مییابد. در بخش گاز و برق نیز، آزادسازی قیمت برای مصارف خانگی، تجاری و اداری در کنار تخصیص اعتبار سالانه حدود ۱۰۰۰ دلار به هر مشترک پیشبینی شده است؛ اعتباری که مصرف کمتر از آن بهعنوان طلب به مشترک بازگردانده میشود.
برای گازوئیل، تمرکز اصلی بر اصلاح بخش حملونقل است. تخصیص سهمیه به کامیونها و اتوبوسها بر اساس مصرف خودروهای با عمر زیر ده سال، ابزاری برای خروج خودروهای فرسوده از ناوگان حملونقل عنوان شده است؛ خودروهایی که سهم بالایی در آلودگی هوا و سوانح جادهای دارند و سالانه هزاران قربانی بر جای میگذارند.
طراحان این بسته سیاستی معتقدند اجرای آن میتواند پیامدهای گستردهای از جمله کاهش مصرف سوخت، قطع واردات بنزین و گازوئیل، کاهش آلودگی هوا، افزایش رضایت عمومی، توسعه حملونقل عمومی، کاهش قاچاق سوخت و حتی تسهیل مدیریت نرخ ارز به همراه داشته باشد. به باور آنها، این طرح نیازمند عزم ملی و روشنگری عمومی است؛ چرا که منافع بلندمدت آن، مستقیما با امنیت اقتصادی نسلهای آینده گره خورده است.»
به اشتراک بگذارید:
لینک خبر: