هم‌بانکی؛ بازتعریف مرزهای بانکداری با تکیه بر اتحادهای راهبردی و شایستگی‌محوری

فرهنگ اقتصاد _این نشست با حضور محمد ربیع‌زاده، عضو هیئت‌مدیره هلدینگ ارتباط فردا، مهدی باستان، مدیرعامل هلدینگ ارتباط فردا و استاد دانشگاه صنعتی شریف، محمدعلی رستگار، عضو هیئت‌مدیره بانک اقتصاد نوین و استاد دانشگاه تربیت مدرس و پیام حنفی‌زاده، استادتمام دانشگاه علامه طباطبایی، برگزار شد و طی آن ابعاد مختلف مفهوم «هم‌بانکی» (Co-Banking) و نقش آن در تحول الگوهای تعامل و همکاری میان بازیگران صنعت بانکداری مورد بررسی قرار گرفت.

در این نشست، هم‌بانکی به‌عنوان رویکردی فراتر از برون‌سپاری و همکاری‌های مقطعی، مبتنی بر اتحادهای راهبردی، شناسایی شایستگی‌های مکمل، اشتراک ظرفیت‌ها و خلق ارزش مشترک تبیین شد؛ رویکردی که می‌تواند زمینه‌ساز بازتعریف مناسبات سنتی رقابت و همکاری در صنعت بانکداری باشد.

از برون‌سپاری تا اتحادهای راهبردی؛ حرکت به سوی خلق ارزش مشترک

در آغاز نشست، مهدی باستان، مدیرعامل هلدینگ ارتباط فردا و استاد دانشگاه صنعتی شریف، با تشریح تفاوت میان برون‌سپاری و اتحادهای راهبردی، بر ضرورت عبور از همکاری‌های صرفاً خدمت‌محور و حرکت به سمت مشارکت‌های مبتنی بر شایستگی‌های مکمل تأکید کرد.

وی با بیان اینکه برون‌سپاری عمدتاً با اهدافی نظیر کاهش هزینه، افزایش بهره‌وری و تسریع فرایندها انجام می‌شود، اظهار داشت: در اتحادهای راهبردی، سازمان‌ها با ترکیب توانمندی‌ها و ظرفیت‌های متمایز خود، به دنبال دستیابی به اهداف و خلق ارزش‌هایی هستند که تحقق آن‌ها به‌صورت مستقل دشوار یا پرهزینه است.

باستان همچنین شناسایی شایستگی‌های متمایز شرکا، هم‌سویی منافع، تعریف اهداف مشترک، تعیین مسئولیت‌ها و استقرار سازوکار حکمرانی مشخص را از الزامات شکل‌گیری اتحادهای اثربخش و پایدار دانست و تأکید کرد که موفقیت این همکاری‌ها صرفاً به انعقاد توافق‌نامه محدود نمی‌شود، بلکه به مدیریت هدفمند و پایدار روابط میان شرکا وابسته است.

دکتر مهدی باستان افزود که در فاز نخست هم بانکی بر اتحاد راهبردی یک بانک با بازیگران زنجیره ارزش خدمات بانک مورد تاکید است و در فازهای بعدی می تواند شامل اتحاد راهبردی دو بانک فراتر از زنجیره و در طول شبکه ارزش باشد. مدلی که می تواند به مفهوم هم رقابتی (Coopetition) نزدیک شود.

در پایان دکتر باستان اجرای موفق رویکرد هم بانکی را در گرو حرکت در مسیر یک نظام مدیریت تغییر دانستند، نظامی که در آن باید روی مزایای اتحادهای راهبردی با رعایت محدودیت های مطروحه توجه نموده. همچنین بصورت نرم و مرحله بندی شده بر مضامین اتحاد و کار اشتراکی با حساسیت کمتر تمرکز نموده و از اصرار بر زمینه های پرریسک و حساس فعالیت مشترک اجتناب نمود.

در ادامه، محمدعلی رستگار، عضو هیئت‌مدیره بانک اقتصاد نوین و استاد دانشگاه تربیت مدرس، با طرح مفهوم هم رقابتی، به امکان هم‌زمانی رقابت و همکاری در صنعت بانکداری پرداخت.

وی با اشاره به تجربه سایر صنایع، اظهار داشت: بانک‌ها می‌توانند ضمن حفظ استقلال سازمانی و مزیت‌های رقابتی خود، در حوزه‌هایی که اشتراک منابع و توانمندی‌ها موجب افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها می‌شود، از ظرفیت‌های یکدیگر بهره‌مند شوند.

رستگار، محدود ماندن همکاری‌های بانکی در الگوهای سنتی به حوزه‌هایی نظیر تشکیل کنسرسیوم و تأمین مالی مشترک را یکی از ویژگی‌های تعاملات گذشته دانست و افزود: هم‌بانکی می‌تواند با عبور از این چارچوب، زمینه توسعه همکاری‌ها در حوزه‌های عملیاتی، خدماتی و مالی را فراهم کند و ضمن کاهش موازی‌کاری، امکان استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های موجود را به وجود آورد.

اتحادهای راهبردی؛ زیربنای تحول در زیست‌بوم مالی

در بخش پایانی نشست، پیام حنفی‌زاده، استادتمام دانشگاه علامه طباطبایی، با بررسی ابعاد سازمانی و ساختاری هم‌بانکی، اتحادهای راهبردی را نیازمند تصمیم‌گیری در سطوح عالی مدیریتی دانست و بر ضرورت تغییر نگرش بانک‌ها نسبت به مالکیت مستقل زیرساخت‌ها تأکید کرد.

وی با اشاره به تحولات فناوری و تغییر انتظارات مشتریان، اظهار داشت: بانک‌ها برای توسعه خدمات و قابلیت‌های جدید، الزاماً نباید تمامی زیرساخت‌ها و امکانات تخصصی را به‌صورت مستقل تأمین کنند، بلکه می‌توانند با بهره‌گیری از ظرفیت‌های مشترک، تبادل دانش و استفاده از توانمندی‌های سایر مجموعه‌ها، ضمن کاهش سرمایه‌گذاری‌های تکراری، توان عملیاتی و نوآوری خود را توسعه دهند.

حنفی‌زاده همچنین با اشاره به مفهوم «هم‌شکلی نهادی» (Isomorphism)، مشابهت ساختاری بانک‌ها در نتیجه فعالیت تحت قوانین و الزامات نظارتی مشترک را تشریح کرد و افزود: در کنار این شباهت‌ها، هر بانک از دانش و قابلیت‌های تخصصی متفاوتی برخوردار است که می‌تواند مبنای شکل‌گیری همکاری‌های مکمل و اتحادهای راهبردی قرار گیرد.

وی گسترش زیست‌بوم مالی و توسعه همکاری میان بانک‌ها، شرکت‌های بیمه، کارگزاری‌ها، واسطه‌های مالی و مجموعه‌های فناوری اطلاعات را از الزامات الگوهای جدید کسب‌وکار دانست و تحقیق‌وتوسعه، خلاقیت و نوآوری را از جمله شایستگی‌هایی برشمرد که از طریق اتحادهای راهبردی و تبادل دانش و تجربه، امکان توسعه و تقویت آن‌ها فراهم می‌شود.

این استاد دانشگاه در پایان، انتخاب شریک مناسب و مدیریت اثربخش روابط همکاری را از قابلیت‌های کلیدی سازمان‌ها در مسیر شکل‌دهی به اتحادهای راهبردی عنوان کرد.

هم‌بانکی؛ رویکردی برای آینده همکاری‌های بانکی

مجموع مباحث مطرح‌شده در این نشست نشان داد که تحول در صنعت بانکداری، بیش از گذشته به بازنگری در الگوهای سنتی تعامل، شناسایی شایستگی‌های مکمل و بهره‌گیری از ظرفیت‌های مشترک وابسته است. در این چارچوب، هم‌بانکی می‌تواند به‌عنوان الگویی نوین برای هم‌افزایی میان بازیگران صنعت مالی، توسعه نوآوری، ارتقای بهره‌وری و خلق ارزش پایدار مورد توجه قرار گیرد.

شرکت ارتباط فردا با حمایت از برگزاری این نشست تخصصی، در راستای توسعه گفتمان‌های نوین صنعت مالی و بانکی و فراهم‌سازی بستر تعامل میان مدیران، صاحب‌نظران و فعالان این حوزه، بر اهمیت شکل‌گیری همکاری‌های راهبردی و حرکت به سوی زیست‌بومی مبتنی بر هم‌افزایی و شایستگی‌محوری تأکید کرد.

گفتنی است دوازدهمین رویداد تراکنش ایران از ۱۰ تا ۱۲ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در مرکز آفرینش‌های فرهنگی تهران برگزار می‌شود. این رویداد با مشارکت بیش از ۱۰۰ بانک و شرکت فعال در حوزه‌های مالی، بانکی، پرداخت، فناوری، نوآوری، تلکام و اقتصاد دیجیتال، میزبان بخش نمایشگاهی، ۲۵ نشست تخصصی و بیش از ۱۰۰ سخنرانی است.