جذابیت نیروگاه تلمبه ای ذخیره ای جهت جذب سرمایه گذاری مردمی

فرهنگ اقتصاد _ به احتمال زیاد تا دو دهه آینده بیش از دو سوم خودروهای جهان برقی خواهند شد و تولید برق جهان بطور چشمگیری افزایش خواهد یافت. چنانچه طی ده سال آینده ده میلیون خودرو سبک و ۵۰۰هزار کامیون و اتوبوس وچند مسیر اصلی ریلی برقی شوند چه میزان برق نیاز خواهیم داشت. با فرض اینکه هر خودرو سبک روزانه ۲۵ کیلو وات و هر خودرو سنگین روزانه ۱۰۰۰کیلو وات برق مصرف کنند و با لحاظ مصرف برق قطارها، ما تا دو دهه آینده باید حدود ۴۰ هزار مگاوات به تولید برق کشور اضافه نمائیم و با لحاظ ۱۰ هزار مگاوات کسری موجود و افزایش مصرف برق در سایر حوزه ها ما می بایست طی دو دهه آینده حدود ۶۰ هزار مگاوات به تولید برق کشور اضافه نمائیم.
عمده برق مورد نیاز از طریق  پنل های خورشیدی و نیروگاه های تلمبه ای ذخیره ای(کوچک، متوسط و بزرگ) و نیروگاه های گازی نسل جدید تولید خواهد شد. نیروگاه های تلمبه ای ذخیره ای(باتری های آبی)، پنل های خورشیدی و الکترولایزرها نقل بسیار کلیدی در اقتصاد و توسعه جهان ایفا خواهند نمود. نیروگاه های تلمبه ای ذخیره ای(یا باتری های آبی) از یک مگاوات تا چند گیگاوات در مناطق کوهستانی جهان توسعه خواهند یافت این نیروگاه ها ۵۰ تا ۷۰ سال عمر می کنند، هزینه جاری کمی دارند  و ساختار آنها اینگونه است که دو حوضچه ذخیره آب یکی در بالای کوه و دیگری پائین کوه احداث می شود و در زمان هایی که برق مازاد در شبکه وجود دارد(در زمان اوج تولید نیروگاه های خورشیدی و از ۱۲ شب تا ۸ صبح) آب را از حوضچه پائین به حوضچه بالا پمپ می کنند و در زمان های اوج مصرف، آب از حوضچه بالایی رها سازی می شود و توربین های مسیر شروع به تولید برق می کنند حجم ذخیره حوضچه یک نیروگاه هزار مگاواتی  ۵میلیون متر مکعب است. لذا در مناطق مختلف مستعد می توان با حوضچه های کوچک ۵۰ هزار متر مکعبی(۵۰*۵۰*۲۰متری) می توان تا ۸تا۱۰ مگاوات برق طی مدت ۳ تا ۴ ساعت تولید نمود.
هزینه احداث یک نیروگاه تلمبه ای ذخیره ای ۱۰ مگاواتی در مکان های با شرایط جغرافیایی مناسب به ۵ میلیون دلار می رسد. چنانچه کوه نزدیک دریا یا سد باشد از دریا یا سد می توان به عنوان حوضچه آب پائین استفاده نمود می توان چندین باتری آبی کوچک را احداث و با تعداد انگشت شمار نیروی انسانی و با استفاده از سیستم های الکترونیکی و کنترلی آنها را مدیریت نمود. چنانچه دولت زمین های مناسب برای این منظور را در نقاط مختلف کشور شناسایی و وام های مناسب بلند مدت به سرمایه گذاران اختصاص دهد و برق تولیدی در ساعات اوج مصرف را به قیمت مناسب خریداری نماید بخش خصوص مشتاقانه در این حوزه جذاب سرمایه گذاری خواهد نمود.
شرکتهای بزرگ مصرف کننده برق با سرمایه گذاری در نیروگاه های تلمبه ای ذخیره ای می توانند در ساعات اوج مصرف و قطعی برق از این طریق برق تضمینی مورد نیاز را تامین نمایند.
شرایط جغرافیایی ایران جزو مطلوب ترین نقاط جهان برای توسعه باتری های آبی است. واقع شدن کوه های بلند در شمال و جنوب در حاشیه دریا و بلندی های البرز و زاگرس ظرفیت های کم نظیری را برای توسعه باتری های آبی در ایران فراهم نموده و امکان احداث ده ها هزار مگاوات باتری آبی در نقاط مختلف کشور وجود دارد.
از جمله مزایای باتری های آبی عبارتند از:

– انرژی اضافی موجود در شبکه را جهت انجام عمل پمپاژ جذب کرده و با ذخیره کردن آب در مخزن بالا دست به ذخیره سازی انرژی برای مواقع مصرف می پردازد،

– عملکرد این نیروگاهها دارای توانائی اصلاح منحنی بار (Load shaping) در شبکه برق می باشد

– فراهم سازی بازار پایدار برای قدرت غیر پیک

– تاثیر احداث این نیروگاهها در کاهش ساخت و ساز نیروگاههای سوخت فسیلی و هسته ای

– فراهم سازی استفاده روزانه کار آمد از خطوط انتقال نیرو در نتیجه انرژی بیشتری از نیروگاه حاصل می شود

– این نیروگاه ها به هنگام وقوع ایراد و خطای گسترده در شبکه برق براحتی امکان تامین قدرت اضطراری روی شبکه را دارا هستند

– این نیروگاه ها باعث بالا رفتن راندمان نیروگاه های سوخت فسیلی و افزایش قابلیت انعطاف پذیری آنها در چرخه کاری و بهبود کیفیت گازهای آلاینده از این نیروگاه ها می شوند

– عملکرد این نیروگاه ها باعث بالا رفتن راندمان شبکه برق می شود

– عمرمفید این نیروگاه ها طولانی است

– امکان ذخیره سازی برق مازاد نیروگاه های خورشیدی و بادی

– تاثیرات مفید زیست محیطی.
سیدحسین میرافضلی – مدیرعامل اسبق پتروشیمی جم