ضرورت ایجاد رمز ارز ملی برای تعامل اقتصادی در جهان

گفت‌وگو:جلال بهمنی

فرهنگ اقتصاد – در فرآیند رویارویی با فناوری این سیستم نوظهور در نظام بانکی؛ کشور را با چالش ها، تهدیدها و فرصت‌های متعددی مواجه کرده است از جمله این موارد امکان یابی استفاده بهینه و مطلوب از این سیستم رمز ارز ملی است که به موازات آن چالش پیوستن یا عدم پیوستن به FATF را می توان به عنوان فرصت یا احیانا تهدیدی در این زمینه به شمار آورد؛ با اعلان استفاده آزمایشی از رمز ارز ملی توسط وزیر ارتباطات در اردیبهشت ماه سال جاری در نظام پولی و بانکی کشور می توانیم چشم اندازهای متفاوتی با تغییر و تحولات اساسی در زمینه تبادلات، ارزش آفرینی و قدرت آفرینی رمز ارز ملی متصور خواهیم بود از اهم آن این است که اگر به شکل اصولی و سیستماتیک انجام شود، استخراج ارزهای دیجیتال شاید بتواند به عنوان منابع درآمدی سهل الوصول با سودمندی بسیار را در پی داشته باشد. آنچه که در تحقق این امر بسیار ضروری بوده، ایجاد زیرساخت‌های لازم و اصولی و حتی بسترسازی‌های فرهنگی است که در صورت استفاده از رمز ارزها با تاییدیه و مجوزهای بانک مرکزی و اعلام حضور آن در سیستم نظام بانکداری کشور می تواند سر منشا تحولات گسترده‌ای در این حوزه بانکداری و مالی کشور شود که با بهره گیری از آن در مبادلات بانکی و مالی کشور بسیار دگرگون خواهد شد.
این درحالی است که از شروط اصلی؛ اقبال و پذیرش آن از طرف فعالان نظام پولی و مالی سطوح مختلف جامعه در به‌کارگیری رمز ارز ملی در حجم مبادلات و معاملات آنها است که بسیارتعیین کننده در مقبولیت یا عدم مقبولیت آن است و به دنبال آن ارزشیابی و به اعتبار دهی از طرف سایر اقشار جامعه نیز می‌توان اشاره کرد. در فرآیند پذیرش فرهنگی و نهادینه شدن رمز ارز ملی با جریان سازی کارآیی آن از طرف متولیان امور باید با برنامه ریزی‌های بسیار دقیق و رویکردهای کارشناسانه ای همراه باشد که خدای ناکرده به سرنوشت پترو رمز ارز ملی ونزوئلا دچارنشود که درآخر با عدم مقبولیت ملی روبرو شد . لذا بررسی همه جانبه و آزمون زیر ساختاری و روند رشد و توسعه آن در آینده، از محوری ترین مسائل مدیران نظام پولی و مالی کشور خواهد بود.در این راستا امکان‌سنجی، ارزیابی و نقد و بررسی با در نظر گرفتن نظرات کارشناسان بسیار کلیدی و محوری است.
به همین منظور با یکی از صاحب نظران و کارشناسان این حوزه به گفتگو نشستیم دکتر مهدی شفیعی مدیری خوشفکر و تحول گرا است، در این زمینه ایده ها و پیشنهادات چالش برانگیزی دارد و در صورت اجرایی شدن آن به نظر می‌آید سرمنشا تحولات گسترده ای برای سیستم نظام بانکی و مالی کشور را متصور باشیم. وی که دکترای خود را از دانشگاه صنعتی شریف دریافت کرده و مقالات زیادی ارایه داده است و از سوابق کاری وی می توان به مديرعاملی شرکت آتیه پردازان ظهور شريف و موسس چندین شتابدهنده و مدیر صندوق پژوهش فناوری حوزه انرژی و آب اشاره کرد. دکتر مهدی شفیعی مدیرعامل و عضو هیات مدیره چند شرکت دانش بنیان در زمینه انرژی است. وی دارای گواهینامه‌های تخصصی در فنون مذاکره تخصصی فاینانس، قراردادهای انرژی و مهندسی صنایع و برنامه‌ریزی حرفه‌ای نیز است. او تا کنون فعالیت‌های منحصر به فرد و چشمگیری در خصوص رشد و ارتقای صنایع پتروشیمی و مقوله فایناس برای اجرای طرح‌های پتروشیمی، تهیه مطالعات مدون برای امکان سنجی ایجاد واحدهای مناطق مختلف صنایع نفت و انرژی در گستره جغرافیایی کشور می باشد. سخنان او در خصوص بلاک چین ها و رمزها ارزهای ملی نیز بسیار قابل توجه است که در صورتی که اصولی و اجرایی شود می تواند موجبات رونق امور اقتصادی و توسعه و آبادانی کشور در سایر بخش‌های مختلف صنایع را نیز فراهم آورد. در مورد رمز ارز ملی و مسایل پیرامونی اش با نقطه نظرات و پیشنهادات وی آشنا می شویم که ماحصل این گفت و شنود در این گفتگو می آید.

* در ارتباط با تحقق رمز ارز ملی و پیامدهای آن توضیحاتی ارایه دهید.
یکی از موضوعات مهم پیشرو؛ اوضاع اقتصادی و در نگاه کلان راهبردی، راهکارهای برون جست ازاین وضعیت دشواراست برخی از کاندیداهای ریاست جمهوری در مناظرات خود به این موضوع موکدا اشاره داشتند و به نوعی با ارایه رهیافت ها و برنامه‌های عاجل دنبال رهایی از این بن بست اقتصادی بودند و برخی دیگر، روند روبه رشد و ارتقای آن را با تعیین تکلیف FATF و رفع تحریم‌های ناجوانمردانه علیه ایران مرتبط دانستند. پیرو این موضوعات باید اذعان داشت که ساختار تبادلات مالی و معاملات جهانی دچار دگرگونی عظیم و گسترده ای شد است و بنا گزیر این تغییر و تحول نیز با پوست اندازی در بدنه اقتصاد بیمار ما نیز امری اجتناب ناپذیری است. درگذشته نه چندان دور مثلا ۱۰ سال پیش ساختار مبادلات مالی در دنیا بر اساس سوئیفت بود که در اصل بانک‌های مرکزی بهم وصل بودن و انتقال مالی بایکدیگر تایید وانجام می شد ضمن اینکه دراین متد که کلی هم زمان‌بر بود با استفاده از روشهای مختلفی که در دسترس بود انجام می‌ دادند برای اینکه بتوان پول را جابجا کرد. از ۱۰ سال گذشته تا به امروز با ساختاری نوینی مواجه شدیم با نام ” بلاک چین “در این ساختار دراصل با ۲ ارز سرکار داریم؛ یک نوع ارز آن که متمرکز هستند و نوع دیگر غیر متمرکز . در مورد ارز غیرمتمرکز سنترالایزد را که مثل بیت کوین هست؛ دائماً ارزشش بر اساس عرضه و تقاضا متغیراست و متاثر از فاکتورهای مثل سختی تولید، میزان عرضه، تقاضا و موضوعات مختلف انرژی که لازمه آن قیمت انرژی است ارزش آنرا را تعیین می کند، اما در مورد نوع دیگر ارزهایی که این سنترالایزد هستند ؛ مانند usa teter که شامل ارزهایی هست می توان گفت عدد ثابت دارند و به عنوان ارزهای میانی بیشتراستفاده می شود. teterیا همان دلار آمریکا ارز سنترالایزد هست که می توانند گفت ۹۰% درصد خرید‌های بلاک چین توسط افراد به واسطه این نوع ارز مرجع خرید انجام می شود.

* از اشکالات یا مزیت‌های حوزه مالی دیجیتال که درمبادلات اقتصادی کشورکه با آن مواجه هستیم بگویید.
موضوع خیلی مهم واساسی این است که تا ۳ درصد کل بیت کوین دنیا را ما تولید می‌کنیم یعنی قاعدتا مبنا براین است که ما هیچ وقت این عدد رو نیاز نداریم یعنی مردم خودمان از این ۳%رو کمتر در داخل کشور خرید دارند . علی القاعده تا وقتی که پول خود را به بیت کوین تبدیل می کنند و به نوعی نیز سرمایه گذاری بشمار می‌آید؛ خروج ارز از کشور قاعدتا در محاسبات، ساده قلمداد نمی شود ولی در بعد دیگر تقویت پول کشور بیگانه هست ! اما با دقت در روند این نوع خرید که به چه شکلی انجام می شود!؟ واقعیت امر نمایان می شود! مثلا شخص متقاضی ابتدا پولش را به usateterتبدیل و بعد به وسیله تتر این بیت کوین خرید می‌کند جنبه نامریی آن این است که درست است خودمان تولید می‌کنیم ولی درواقع پول تتر را تقویت می‌کنیم که در اصل همون دلار دیجیتال است! راهکارهایی که برای رفع و رجوع این مشکل اینست که ما در مرحله اول نیاز داریم یک مرجع ارز دیجیتال یا رمز ارز ملی به دنیا معرفی بکنیم و برای این هم ساختار جدیدی را درانطباق با آن استاندارد جدیدی نیز را باید تعبیه کینم، زیرا تمامی کاربرها که در داخل داریم بتوانند به راحتی تو کن ها وکوین‌های خودشون را تعریف کنند و بر آن بسترنشان بدهند. تا اینجا گفتیم که ما نیاز داریم یک ارز سنترالایزد را تعریف کنیم که دیگر مردم ما پول دلار دیجیتال را تقویت نکنند وبا آن مبادله نکنند این موضوع اصلا خوشایند نیست که ما وقتی خودمان می توانیم تولیدکننده بیت کوین باشیم مجبور بشویم دلار دیجیتال خریداری بکنیم بنابراین برای رفع این نقصان ما به رمز ارز ملی نیاز داریم. در مرحله دوم باید درنظرداشت که مبادلات در کجا خرید و فروش انجام می شود!؟ کریپتو کارنسی اکچنچ مثل: بایناس مثل: یوبیت یا مثل خیلی از جای اکچنچ‌های دیگری که شاید بشناسیم. خبب ما کریپتو کارنسی اکچنچ داریم؟ نه! پس در نبود آن چه اتفاقی در مبادلات مالی می افتد؟ مادر اصل داریم قیمت مبادلات مالی را به جیب یک دولت دیگر یا یک صرافی دیگری می ریزیم.

*در پروسه ارزهای دیجیتال چرا از بلاک چین استفاده می شود؟ و از مزایای آن درسیستم مالی کشورمان بگویید.
برای تسهیل در مبادلات که سریع تر و آسان تر انجام شود ازفناوری بلاک چین استقاده می شود. قاعدتا این فناوری و عدم پیوستن به اف ای تی اف برایمان می تواند یک مزیت بسیارخوبی درتولید رمز ارز ملی قلمدادشود زیراکه می توان براحتی اف ای تی اف رو دور زد! درحال حاضر ما فرصتی داریم که جزو اف ای تی اف نیستیم بنابراین ما وقتی رمز ارز ملی خود را رسما بکار ببریم براحتی می توانیم اعلام کنیم به افرادی در دنیا که بهردلیل ممکن مخالفند و می خواهند اف ای تی اف را دور بزنند؛ این صرافی ملی با رمز ارز ملی ماست درنتیجه ما می توانیم بدون شک مرجع ما؛ مرجع تمام آنهایی باشیم که می خواهند اف ای تی اف را دور بزنند. حالا سوال پیش می آید که خب حالا میخواهند دور بزنند از نظر امنیتی ما می شویم بهشتی برای مخالفان اف ای تی اف؟! به جرات می توان گفت بله. ما بهشتی برای مخالفان اف ای تی اف می شویم. ولی واقعیت امر این است که ما یک سر و گردن از همه بالاتر هستیم.به خاطر اینکه همه مخالفان اف ای تی اف را از سامانه و مرجع ما استفاده می‌کنند برای انجام هرگونه از مبادلات … پس ایران تمام آنها را خواهد شناخت…. شما فکر می‌کنید امریکا چرا یو اس تی را درست کرده؟چرا کریپتوکارنسی رو درست کرده زودتر؟! چرا زودتر ای تی ام بیت کوین درست می کنند؟
به خاطر اینکه بتوانند آنهایی که میخواهند دورشان بزنند شناسایی کنند. این افراد تا وقتی که صرفا دور بزنند ولی خراب کاری نکنند دولت بازخواستشان نمی کند. ما باید به این امتیاز اشرافی دست بیابیم به طوریکه باید عرصه را برای تمام آنهایی که نمی خواهند منشا مبادلاتشان شناسایی شود را بازکنیم. مزیتی که برای آنها دارد این است که ماچون جزو اف ای تی اف نیستیم هیچ تعهدی نداریم که لیستی از این افراد ارایه دهیم در نتیجه برایشان بسیار مطلوب خواهد بود و خطری نیز متوجه نمی شود؛ زیرا صرفا سامانه ما مرجع تبادلات مالی بوده است و تعبیری چه ساده اتفاق خوشایند و مطلوبی برایمان رخ خواهد داد.

*از برآیند و برآوردهای مالی برخورداری از رمز ارز ملی بگویید.
برابر برآوردهای ما رمز ارز ملی‌مان می تواند بالغ بر ده میلیارد دلار از این مسیر درآمد داشته باشد و هر ماه به دارایی خود اضافه کند که در پی آن سئوالی در ذهن متبادر می شود، این است که آیا آنها می‌توانند ما را فیلتر یا ممنوع کنند؟
جواب خوشبختانه «نه» است. هیچ کاری نمی توانتد بکنند چون ساختار بلاک چین طوری است که هیچ گروهی و نهادی نمی تواند به صورت دستوری یا تحریمی مانع کار شود. پس این درآمد میلیارد دلاری موضوع بسیارمهمی برای ما می تواند باشد؛ لذا ما می توانیم هزینه سربار دولت را رفع کنیم و توانی که برای فروش نفت ما داریم با مشکلات تحریم و نوسانات بازار در جای دیگر دیگر به راحتی به دست بیاوریم. اما درصورت پیوستن به اف ای تی اف باید با آمریکایی و چینی‌ها رقابت کنیم که بسیار دشوار است ما باید از این فرصت نپیوستن برای درآمدزایی عالی استفاده و جذب وسرمایه کنیم. از امتیازات مهم دیگر این است که ما از اشراف امنیتی خوبی برخوردار می شویم که برای امنیت کشور بسیار مهم هست چون افرادی که حجم پول بزرگی را جابه جا بکنند امن ترین جا برای‌شان ایران است و این برتری امنیتی بسیار مهم و ارزنده هست. با ورود این مقدار پولی دربازار مالی درداخل درحکم یک سرمایه‌گذاری قابل توجه که منجر به رونق اقتصادی درکشور خواهد شد. از طرف دیگر پول فایناس الان نیست شرکتهای نفتی و تولیدی به واسطه این بلاک چین و این زیرساختی که آماده شده است خیلی راحت می توانند پول شان را درهر دنیا جابه جا کنند و به واسطه همین امر می‌توانند صادرات و واردات نیز داشته باشند.

* پس درصورت تحقق این موضوع در اصل( جی تی پی )کشورتغییر و ارزآوری نیز داشته باشند
برای تفهیم این طرح مثالی می زنم مثلا ارز شیبا ارزی بود که همه دیدیم تا صد برابر آورده داشت و دوباره پایین آمد! این قبیل ارزهایی هستند که ارگانی یا نهادی می خواهند تا اجرایی شوند مثلا در قالب ساخت مجتمع بین المللی که یک پروژه است در اصل تو کنی بر اساس برپایه استاندارد یا همان رمز ارز ملی ما پروژه‌های داخلی تعریف می‌کنند که یا پی‌پری (سندی)‌ می دهند که در اصل باید بارمز ملی همخوانی داشته باشد بعد از آن ارز بین المللی می شود یعنی این بدان معناست که تمام مردم دنیا این ارز را خریداری بکنند و پولی هم که جمع می شود با خرید این رمز است که برای تامین هزینه‌های پروژه ساخت ساختمان و نهاد و مجتمع استفاده می‌شود.و در اصل پاسخگوی آینده کسانی که این رمز ارز خریداری کردند آن نهاد خواهد بود به صورت بین المللی ؛اعتبار آینده بر اساس این است که در خیلی از حرف‌ها پیشرفت کردند یا خیلی هاشان زمین خوردند. امتیازش در این است که وقتی که یک ارزی پیشرفت می کند افرادی که در اصل خریداری کردند رمز ارز بعدی ساخته شده توسط این تیم را ا طمینان و آن هم خریداری می کند و کسی که زمین خورده ، حالا تخلفی داشته یا شفافیتی درکارشان نبوده یا هر دلایل دیگری که باعث می شود که استقبال بین‌المللی از آن صورت نگیرد. به نظر من یک فرصت خیلی خوبی است. رمز ارز ملی باید سریعا درست بشود و به موازات آن نیزصرافی رمز ارز ها که ملی باید باشد و ایجاد شود و نکته حائزاهمیت در این است که اینها نباید خصوصی باشند؛ زیرا اینها به نوعی یک پشتوانه امنیتی برای کشور دارند و نباید منتظر باشیم یک نهاد خصوصی بیاید اینها رو بسازد یا مثلا من شنیدم در برخی از مصاحبه‌های مسئولان که گفته شد. در کیش ما می‌خواهیم این فضای مالی ایجاد کنیم بله بهتر است منطقه آزاد آن جایگاه اصلی‌شان باشد ولی نکته مهمی این است که باید تحت نظارت دقیق دولتی درعملکرد و فعالیت شان انجام بپذیرد؛ چون این امرموجب افزایش امنیت در کشور خواهد داشت.