مخابرات ایران؛ از حفظ شبکه تا معماری اقتصاد دیجیتال آینده

فرهنگ اقتصاد _سال‌ها نقش اصلی این شرکت در ذهن جامعه، حفظ و توسعه شبکه ارتباطی کشور تعریف شده بود؛ شبکه‌ای که میلیون‌ها ایرانی هر روز برای تماس، اینترنت، کسب‌وکار و ارتباط با جهان به آن وابسته‌اند. این مسئولیت همچنان پابرجاست، اما دیگر برای تعریف مأموریت مخابرات کافی نیست.

تحولات فناوری، تغییر نیازهای مردم و سرعت حرکت اقتصاد دیجیتال، یک واقعیت روشن را پیش روی ما قرار داده است: مخابرات آینده، فقط نگهبان ارتباطات نیست؛ باید یکی از پیشران‌های اقتصاد دیجیتال کشور باشد.
روزهای دشوار گذشته، اهمیت نقش نخست را بیش از هر زمان دیگری آشکار کرد. در شرایطی که شبکه ارتباطی کشور با چالش‌های بی‌سابقه‌ای روبه‌رو بود، حفظ پایداری ارتباطات به یک مسئولیت ملی تبدیل شد و مخابرات ایران، با وجود همه محدودیت‌ها و خسارات، اجازه نداد جریان ارتباط در کشور متوقف شود.
اما مأموریت یک شرکت بزرگ، نمی‌تواند به حفظ وضع موجود محدود بماند.

حفظ شبکه، نقطه آغاز است؛ ساختن آینده، مأموریت بزرگ‌تر
نشانه‌های این تغییر امروز در بخش‌های مختلف مخابرات ایران قابل مشاهده است. در بازار سرمایه، برگزاری مجمع عمومی عادی سالیانه، توزیع سود نقدی و حضور مدیران ارشد شرکت در بورس، تنها مجموعه‌ای از رویدادهای مالی و تشریفاتی نیست. این اتفاقات حامل یک پیام مهم برای سهامداران و بازار سرمایه‌اند: مخابرات ایران در مسیر بازتعریف جایگاه خود قرار دارد.
«اخابر» دیگر نباید صرفاً به عنوان یک شرکت بزرگ زیرساختی دیده شود. ارزش آینده این شرکت، تنها در دارایی‌های فیزیکی و شبکه گسترده آن خلاصه نمی‌شود؛ بخش مهمی از آینده مخابرات در توانایی تبدیل این شبکه به بستری برای ارائه خدمات نوین، خلق ارزش و حضور مؤثر در اقتصاد دیجیتال شکل خواهد گرفت.در این میان، توسعه فیبر نوری جایگاهی تعیین‌کننده دارد.
فیبر نوری دیگر یک پروژه عمرانی یا صرفاً یک برنامه توسعه شبکه نیست؛ ستون فقرات اقتصاد دیجیتال آینده است. از توسعه پوشش فیبر نوری در شهرها تا افتتاح پروژه‌های جدید و تبدیل قنوات به نخستین شهر تمام‌فیبر نوری ایران، مسیر به‌روشنی نشان می‌دهد که حرکت از شبکه‌های سنتی به زیرساخت‌های نسل جدید وارد مرحله‌ای جدی‌تر شده است.اما تحول واقعی، با نصب تجهیزات و توسعه کابل به پایان نمی‌رسد.
شبکه زمانی به ارزش واقعی خود می‌رسد که به بستری برای ارائه خدمات تبدیل شود؛ خدماتی که زندگی مردم را ساده‌تر، فعالیت کسب‌وکارها را سریع‌تر و اقتصاد کشور را هوشمندتر کند.
یکی از مهم‌ترین واقعیت‌های پیش‌روی پروژه‌های بزرگ مخابراتی، ضرورت افزایش سرعت اجرا و پایان دادن به چرخه‌های فرسایشی است. نشست‌های هم‌اندیشی با پیمانکاران از یک سو و برخورد قاطع با پروژه‌ها و پیمانکاران راکد از سوی دیگر، دو روی یک سیاست هستند: تعامل برای حل مسئله و قاطعیت برای جلوگیری از توقف تحول.

در پروژه‌ای به بزرگی توسعه فیبر نوری، تعلل یک پیمانکار فقط یک تأخیر اجرایی نیست؛ فاصله گرفتن از آینده است
فناوری منتظر نمی‌ماند تا ساختارهای اداری، تصمیم‌های طولانی یا اجراهای کم‌سرعت به توافق برسند. بازار، مردم و نیازهای اقتصاد دیجیتال نیز چنین صبری ندارند. در جهان فناوری، ایستادن معمولاً به معنای عقب ماندن است، هرچند انسان‌ها هنوز علاقه عجیبی دارند که تعلل را با واژه‌های محترمانه‌ای مانند «فرآیند» و «بررسی بیشتر» پنهان کنند.
امروز مخابرات ایران باید هم‌زمان دو مأموریت بزرگ را پیش ببرد.نخست، حفظ و تقویت شبکه‌ای که تحول ستون ارتباطات کشور است. دوم ، ایجاد و توسعه زیرساخت‌ها و ارائه خدماتی که ایران فردا به آن نیاز خواهد داشت.»
این دو مأموریت در تقابل با یکدیگر نیستند؛ بلکه آینده مخابرات دقیقاً در پیوند میان آنها شکل می‌گیرد. پایداری شبکه بدون تحول، به حفظ گذشته منتهی می‌شود و تحول بدون اتکا به یک شبکه پایدار، بر پایه‌ای سست بنا خواهد شد.
استراتژی پیش‌روی مخابرات ایران، عبور تدریجی از مدل‌های سنتی و حرکت به سوی یک شرکت هوشمند، سرویس‌محور و پلتفرمی است. شرکتی که ظرفیت گسترده شبکه خود را تنها برای انتقال اطلاعات  به کار نمی‌گیرد، بلکه آن را به موتور ارائه خدمات، خلق ارزش و توسعه اقتصاد دیجیتال تبدیل می‌کند.

داود زارعیان / مدیر مسئول