نقش بی بدیل نظام بانکی در تامین مالی بخش تولید کشور

فرهنگ اقتصاد _ در تعریف “تأمین مالی خرد” (microfinance) می توان گفت؛ برنامه‌ای که وام‌های بسیار کوچک را با هدف خوداشتغالی به مردم بسیار فقیر ارائه می‌دهد.
درتحلیل این موضوع درکشورهای درحال توسعه ازجمله موانع پیشرو درمسیر رشد و توسعه، کمبود سرمایه و عدم بکارگیری صحیح و اصولی دراستفاده ازمنابع سرمایه‌ای موجود است.
ازجمله این برنامه های تأمین مالی خرد که به منظور اشتغال‌زایی و فقرزدایی است که با ایجاد و گسترش فعالیت‌های درآمدزا وکارآفرینی بویژه برای اقشار کم درآمد ومحروم است.
طرح‌های تأمین مالی خرد در ابتدا برای آزادسازی ظرفیت‌های بهره‌وری افراد فقیر مبتنی بر خود اشتغالی مطرح شد.
ازچشم اندازهای تأمین مالی خرد می توان اشاره داشت که کسب و کار مشتریان را از طریق ارائه سرمایه تغییر خواهد داد؛ به عبارتی دیگر درآمد استقراض کنندگان را بیشتر خواهد کرد تا در نهایت فقر را ریشه‌کن کند.
بنابر شواهد موجود تأمین مالی خرد از دهه ۱۹۹۰ تا به حال رشد فزاینده‌ای داشته‌است و مسیر را برای انواع دیگر سرمایه‌گذاری اجتماعی باز می‌کند.
تأمین مالی خرد با فراهم آوردن نقدینگی برای بسیاری از نیازهای مصرف‌کنندگان مزیت اقتصادی ایجاد می‌کند.
البته دراین زمینه نظرات مخالف و موافقی مطرح است ازجمله در رابطه با روش‌های تأمین مالی خرد می باشد که برخی کارشناسان تأمین مالی خرد را نوعی از سیاست توسعه‌ای می‌دانند و هدف آن با افزایش گستره سرمایه‌های کوچک افراد فقیر بوده و در راستای تسهیل درآمدزایی و ایجاد اشتغال عمل می‌کند و کیفیت زندگی افراد فقیر را نیز بهبود می‌بخشد.
اما برخی دیگر از کارشناسان نقدهایی را بر طرح‌های تأمین مالی خرد دارند که تعدادی از این نقدها به شرح زیر است:
-تأمین مالی خرد نقش «صرفه اقتصادی ناشی از مقیاس» را نادیده می‌گیرد.
-تامین مالی زنجیره تولید بانک برای هدایت هدفمند و صحیح اعتبارات و تسهیلات بانکی به بخش تولید و شرکت های دانش‌بنیان به منظور اشتغال آفرینی پایدار در بنگاه‌های اقتصادی بسیار ریسک پذیر است.
-تأمین مالی خرد صرفاً ابزاری برای بدتر کردن معیشت فقرا است؛ با افزایش نرخ بهره و هزینه وام فقیر فقیرتر و ثروتمند ثروتمندتر می‌شود.
-تأمین مالی خرد باعث صنعت زدایی اقتصاد شده و تورم ایجاد می‌کند.
-تأمین مالی خرد قادر به ارتباط با دیگر شرکت‌ها نیست (با شرکت‌های اندازه بزرگ نمی‌تواند ارتباط برقرار کند)
عملکرد بانک ها بعنوان یکی ازمهمترین نهادهای اقتصادی است نقش بسیار مهمی در گردش سرمایه در کشور دارد.
بانک ها از طریق اعطای تسهیلات و وام‌های بانکی باعث رشد و رونق اقتصاد می باشند.
به بیان ديگر رشد و توسعه هر کشور در گرو استفاده بهینه از منابع و سرمایه های موجود ضمن بکارگیری صحیح و اصولی ازاین منابع سرمایه‌های کشورمیباشد تا نیازها و مایحتاج انسان ها از جمله افزایش تولید، درآمدزایی، اشتغال‌زایی ورشد و توسعه‌ رفاه جامعه تأمین شود.
بنابر برآوردها وارزیابی ها نشان ازتأثیر گذاری تأمین مالی خرد بر رشد و توسعه اقتصادی وجود دارد. با این حال شواهد زیادی مبنی بر تأثیر بخش مالی اقتصاد بر توسعه اقتصادی وجود دارد همچنین در بسیاری از کشورها صندوق‌های ارائه دهنده اعتبارات خرد به خود کفایی رسیده‌اند، به طوری که برای تأمین مالی نیازی به تخصیص اعتبار از طرف دولت یا نهادهای خیریه ندارند و از گردش مالی خود برای اعطای وام استفاده می‌کنند.
همان‌طور که اشاره شد یکی از اهداف اصلی تامین مالی خرد اشتغال‌زایی است اما نظر برخی از کارشناسان بر این است که شغل‌های جدید باید در پاسخ به تقاضای جدید ایجاد می‌شوند و با توسعه اقتصادی پیوند یابند.
در واقع می‌توان اشتغال ایجاد کرد ولی اگر این اشتغال با تقاضای واقعی برای کالاها و خدمات با کیفیت پیوند نداشته باشد، هیچ نفعی برای اقتصاد نخواهند داشت؛ و حتی حقوق و دستمزدی که برای کارکنان غیر بهره‌ور پرداخت می‌شود باعث اتلاف منابع کمیاب خواهد شد.
این برنامه‌ها جایگزین برنامه‌های متداول بانکی برای اقشار فقیر و آسیب‌پذیر جامعه بوده که در نظام بانکی کنونی از شرایط کافی برای بهره‌مندی از وام‌های بانکی برخوردار نیستند.
معمولاً رویه‌های مربوط به این شکل از تأمین مالی دارای شرایط زیر است:
فرایندهای تامین مالی ساده و سریع است.
زمان بازپرداخت وام کوتاه‌مدت است و شیوه تقسیط انعطاف‌پذیر است.
دوره‌های بازپرداخت نیز می‌تواند در مقیاس روزانه، هفتگی یا ماهیانه باشند.
غالباً ضمانت جمعی توسط اعضای گروه وام‌گیرنده، جایگزین اخذ وثیقه به عنوان ضمانت می‌شود.
براساس تجربه‌های جهانی، راه حل این مشکلات، توسعه نظام تأمین مالی زنجیره‌ای است که از طریق آن، فرایند تأمین مالی از طریق انواع ابزار‌های مالی و تجاری در طول زنجیره‌های تولید به طور پیوسته انجام پذیرفته و لذا انحراف منابع کاملاً محدود شده و شفافیت و کارایی تخصیص منابع افزایش می‌یابد و همچنین هزینه تأمین مالی برای بنگاه‌ها نیز کاهش می‌یابد.
برای این منظور معمولاً سعی میشود تا با به کارگیری سیاستها و ابزارهای اجرایی گوناگون در برنامه‌های توسعه به این هدف دست یافت.
در این زمینه سیاست‌های پولی و اعتباری جایگاه ویژه‌ای دارد و اقتصاد دانان توسعه نظام پولی و اعتباری مناسب را رمز موفقیت برنامه‌های توسعه می‌دانند.
استفاده از اعتبارات خواه در سرمایه گذاری جدید و خواه در تأمین سرمایه در گردش، منجر به افزایش تولید میشود و از این رو میتواند در اشتغالزایی تأثیر داشته باشد.
مهمترین ارگان در تأمین مالی تولیدی، تجاری، مصرفی و حتی دولتی در هر کشور بانکها میباشند. بنابراین توسعه و بهبود فعالیتهای بانکی به ویژه اعطای تسهیلات به همراه نظام بانکی کارآمد، نقش عمده ای در توسعه و پیشرفت اقتصاد و صنعت بانکداری کشور خواهد داشت و اعطاء تسهیلات اعتباری به مشتریان از جمله مهمترین وظایف بانکها به شمار می‌رود.
بانک‌ها در هر کشور پس از جمع آوری منابع مالی، این منابع را به بخش‌های مختلف اقتصادی تخصیص می‌دهند و در حقیقت این اقدام بانک‌ها، بخش‌های مختلف اقتصادی را در هر کشور در انجام بهتر وظایفشان تقویت و نهایتاً زمینه لازم را برای رشد وتوسعه اقتصادی کشور فراهم می‌آورند.
به طور کلی طی سالهای اخیر، تأمین اشتغال و کاهش نرخ بیکاری در قالب یکی ازدغدغه های اقتصادی و به عنوان ضروری ترین هدف برای مدیریت کشور و برنامه‌های اقتصادی مدنظر قرار گرفته است.
بازارهای پولی و و مالی اهمیت فراوانی در نظام اقتصادی کشورها دارند و الزامات مهم دستیابی به رشد پایدار محسوب میشوند.
در واقع بازارهای پولی و مالی، منابع تأمین اعتبار برای فعالیتهای مختلف اقتصادی می‌باشند.
دریافت وام و اعتبار و انتقال پول از یک فرد به فرد دیگر یا از یک نهاد به نهاد دیگر نقش اساسی در تأمین اعتبار فعالیتهای مختلف اقتصادی دارد. اعتبار و وام به طور مستقیم و غیر مستقیم بر اشتغال واحدهای تولیدی و فرصتهای شغلی جدید تأثیر می‌گذارد.

درزمینه جایگاه ارزنده و نقش آفريني بانکها درگردش چرخهای صنعت واقتصاد جوامع؛عبدالمجید پورسعید مدیرعامل بانک ایران زمین ؛درگزارش منتشره ی درسایت این بانک؛این نقش را محوری واساسی در رونق اقتصادی ورشد وبالندگی برشمرده وضمن تاکید بر حمایت از تولید؛ این امر را به عنوان رهیافتی در گذر ازبحران وچالش های اقتصادی فعلی دانسته و گفته‌است: چندین سال است که تولید کشور با شرایط سخت دست و پنجه نرم می کند، به طوری که بسیاری از واحدهای تولیدی امکان تولید را از دست داده اند و یا با ظرفیت‌های پایین به ادامه مسیر می پردازند.

مدیرعامل بانک ایران زمین با اشاره به نقش کلیدی بانک‌ها در گذر از شرایط کنونی اظهار داشت: انتظاری که از بانک‌ها به عنوان یکی از اساسی ترین بخش‌های تامین مالی و اقتصادی می رود، قرار گرفتن در کنار تولید و تامین بخش مهمی از اعتبار حوزه تولید کشور است.
وی افزود: به نظر می رسد تنها راه گذر از شرایط فعلی حمایت از کالای داخلی توسط همه آحاد جامعه است. حوزه های اقتصادی باید سعی کنند با حمایت‌های درست، استفاده از ظرفیتهای داخلی و کنترل واردات چرخ‌های تولید را به حرکت درآورند و مردم نیز در راستای حمایت از تولید باید تولیدات داخلی را خریداری و حمایت کنند.
نکته ای که درپایان باید به آن توجه داشت این است که محور اصلی ما در بحث استقلال بانک مرکزی، پاکسازی اقتصاد از فعالیت های نامولد، فساد آمیز و سوداگری های بی ثبات کننده است.
اگر محیط اقتصاد باثبات و آرام باشد و پاک دستی و مسئولیت پذیری وضعیت رایج اقتصاد باشد در آن صورت بانک ها وموسسات اعتباری، چه خصوصی باشند و چه غیر خصوصی، درست عمل می کنند.