هر شصت دقیقه، یک و نیم میلیارد تومان زیان؛ بانکی که سودش را از حراج دارایی می گیرد!

فرهنگ اقتصاد _کارنامه شش ماهه بانک پارسیان با رشد ۷۲ درصدی درآمد عملیاتی به ۵۴۲ هزار و ۴۲۷ میلیارد ریال و بازگشت تراز مالی از منفی ۱۲۳ هزار و ۸۲۰ میلیارد ریال در نیمه نخست ۱۴۰۴ به مثبت ۵۴ هزار و ۶۴۶ میلیارد ریال در شش ماهه امسال همراه شد.
مانده تسهیلات با رشد ۱۱۶ درصدی به ۸۹۶ همت و سپرده های سرمایه گذاری با رشد ۷۵ و ۶ درصدی به ۷۷۳ همت رسید و مدیریت بانک این دستاوردها را نشانه بازیابی توان این بنگاه مالی می داند.
در نگاه نخست، این اعداد از یک چرخش راهبردی خبر می دهند.
اما سنجش دقیق تر کارنامه، نیازمند معیاری است که فراتر از ارقام اسمی، آهنگ واقعی فرسایش یا انباشت سرمایه را نشان دهد.
بر پایه گزارش کدال، بانک پارسیان در سه ماهه نخست سال جاری معادل سه هزار و ۷۹۷ میلیارد و ۷۱۵ میلیون تومان زیان خالص خلق کرده است.
اگر این زیان را بر مجموع دقایق این دوره یعنی ۱۲۹ هزار و ۶۰۰ دقیقه تقسیم کنیم، به نرخ حدود ۲۹ میلیون و ۳۰۵ هزار تومان زیان در هر دقیقه می رسیم.
به زبان ساعت، نزدیک به یک و نیم میلیارد تومان زیان در هر شصت دقیقه.
این همان شاخصی است که در ادبیات تحلیلی بازار با تعبیر هر شصت دقیقه یک زخم از آن یاد می شود.

شایان توجه است که همین شاخص، دو شکل محاسبه کاملاً متفاوت دارد و تفکیک آن ها برای قضاوت منصفانه ضروری است.
اگر مبنای محاسبه، زیان انباشته ثبت شده به میزان هشت هزار و ۲۷۴ میلیارد و ۱۴۵ میلیون تومان باشد و آن را بر دقایق چند سال انباشت تقسیم کنیم، نتیجه به مراتب کوچک تر از یک و نیم میلیارد تومان در ساعت درمی آید.
یعنی عدد نیم میلیارد تومان در ساعت که در برخی گزارش های رسانه ای مطرح شده، یا از مبنای حسابداری دیگری همچون زیان تلفیقی گروه یا بازه زمانی خاص استخراج شده، یا در بازنویسی خبری دچار ساده سازی شده است.
بنابراین نرخ واقعی فرسایش سرمایه در دوره جاری، همان یک و نیم میلیارد تومان در ساعت است، نه نیم میلیارد.

پرسش بنیادین آن است که این بازیابی، از جنس سودآوری واقعی است یا از جنس آرایش دفتری.
مدیرعامل بانک خود تصریح کرده که بخشی از زیان انباشته گذشته، زیان دفتری بوده و با فروش برخی سرمایه گذاری ها اصلاح شده است؛ یعنی چرخش مثبت ترازنامه تا حدی محصول آزادسازی ارزش پنهان دارایی ها و به فعلیت رساندن ارزش جایگزینی آن هاست، نه نتیجه بهبود بهره وری عملیاتی.
چنین رویکردی درمان نشانه است نه درمان ریشه؛ و اگر با اصلاح ساختار هزینه و تعیین تکلیف مطالبات غیرجاری همراه نشود، نرخ خلق زیان ساعتی بار دیگر جای تراز مثبت را خواهد گرفت.

نقاط آسیب پذیر این کارنامه آنجا پررنگ تر می شود که به ترکیب هزینه و درآمد نگاه کنیم. رشدی که در حجم تسهیلات و سپرده ها ثبت شده، در مقایسه با نرخ تورم بخش عمده ای از اثر اسمی دارد و به معنای افزایش واقعی بهره وری سرمایه نیست.
افزایش هزینه مطالبات مشکوک الوصول و بزرگ شدن حساب بدهی به سایر بانک ها نیز از فشار ساختاری بر ترازنامه و کاهش کیفیت دارایی ها خبر می دهد.
با این توصیف، نمی توان این کارنامه را در همه ابعاد بی عیب خواند.

جمع بندی منصفانه آن است که بانک پارسیان در شش ماهه نخست ۱۴۰۵ گامی مهم در ترمیم ظاهر ترازنامه خود برداشته، اما گام های دشوارتر همچنان بر زمین مانده است.
برای عبور از زیان انباشته به سود پایدار، مدیریت این بانک باید به جای اتکا بر فروش دارایی ها و اثر تورمی رشد اسمی، سراغ اصلاح ریشه ای ساختار هزینه، تعیین دقیق تکلیف مطالبات غیرجاری و ارتقای بهره وری درآمدی برود.
آن روز که سودآوری از دل عملیات جاری بجوشد و نرخ خلق زیان ساعتی به نقطه صفر برسد، آنگاه می توان با اطمینان گفت بانک پارسیان از زخم کهن خود به درستی عبور کرده است.
پایشگر آماده انتشار جوابیه یا پاسخ مسوولان محترم بانک پارسیان در مورد این گزارش است.