هوش تجاری، مسیر تبدیل داده‌های سازمانی به تصمیم‌های هوشمند و اثربخش است

فرهنگ اقتصاد _به نقل از روابط عمومی گروه سرمایه‌گذاری صندوق بازنشستگی کشوری، وحید مهاجر، مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات گروه سرمایه‌گذاری صندوق بازنشستگی کشوری (هلدینگ صباانرژی)، در نشست «هفت سال از داده تا تصمیم؛ همراه سازمان‌ها در مسیر تحول هوشمند» با اشاره به تجربه این مجموعه در استقرار سامانه هوش تجاری، بیان کرد: تعدد سامانه‌ها و پراکندگی اطلاعات مالی، تولید، فروش، منابع انسانی و انبار در شرکت‌های تابعه، ضرورت ایجاد بستری یکپارچه برای تجمیع، تحلیل و مقایسه داده‌ها را بیش از پیش نمایان کرده بود.
وی افزود: پیش از اجرای این پروژه، پاسخ‌گویی به بسیاری از پرسش‌های مدیریتی مستلزم جمع‌آوری گزارش‌ها از شرکت‌های مختلف، تطبیق عناوین و بازه‌های زمانی و یکسان‌سازی شاخص‌ها بود؛ فرآیندی زمان‌بر که امکان مقایسه دقیق و سریع عملکرد شرکت‌ها را با محدودیت مواجه می‌کرد. ازاین‌رو، هدف اصلی پروژه، کاهش زمان آماده‌سازی گزارش‌ها و فراهم‌کردن تصویری یکپارچه، قابل اتکا و قابل تحلیل از عملکرد شرکت‌های زیرمجموعه بود.
مهاجر با تشریح سازوکار هوش تجاری بیات کرد: در این زنجیره، داده‌های خام از منابع عملیاتی دریافت و پس از استخراج، پاک‌سازی و استانداردسازی، به انبار داده و مدل تحلیلی منتقل می‌شوند تا در قالب شاخص‌ها و داشبوردهای مدیریتی در اختیار مدیران قرار گیرند.
وی با اشاره به زیرساخت فنی پروژه گفت: بستر گزارش‌گیری این سامانه بر پایه Power BI Report Server به‌صورت درون‌سازمانی طراحی شده و زیرساخت داده آن از Microsoft SQL Server و انبار داده بهره می‌برد. بااین‌حال، اعتبار خروجی‌های تحلیلی صرفاً به نرم‌افزار و نمودارها وابسته نیست، بلکه کیفیت داده‌ها، شفافیت منابع اطلاعاتی، قواعد محاسباتی و انسجام مدل داده، عوامل اصلی اعتمادپذیری گزارش‌ها هستند.
مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات هلدینگ صباانرژی درباره فرآیند انتخاب مجری پروژه نیز بیان کرد: پیش از برگزاری مناقصه، حدود شش ماه نیازسنجی و بررسی مسیر اجرای پروژه در کمیته فناوری اطلاعات و ارتباطات و با مشارکت واحدها و شرکت‌های مرتبط انجام شد. پس از ارزیابی توان فنی و روش اجرایی شرکت‌های متقاضی و برگزاری مناقصه در دو مرحله فنی و مالی، شرکت ویترای با کسب امتیاز ۹۵ از ۱۰۰ در ارزیابی فنی، به‌عنوان مجری پروژه انتخاب شد.
وی ادامه داد: در فاز نخست، اجرای تخصصی زنجیره فنی هوش تجاری شامل استخراج و استانداردسازی داده‌ها، طراحی فرآیندهای ETL، ایجاد مدل تحلیلی و انبار داده و تولید داشبوردهای مدیریتی برون‌سپاری شد؛ در مقابل، تعریف و تأیید شاخص‌ها، شناخت نیازهای مدیریتی و صحت‌سنجی اطلاعات در اختیار خود سازمان باقی ماند. همچنین انتقال دانش و توانمندسازی نیروهای داخلی از ابتدا یکی از اولویت‌های اصلی پروژه بود.
مهاجر با تشریح دستاوردهای فاز نخست گفت: حوزه‌های مالی و خزانه‌داری، منابع انسانی و حقوق و دستمزد، تولید، فروش و انبار در این مرحله تحت پوشش قرار گرفتند و داشبوردهای پایه این بخش‌ها آماده و وارد چرخه استفاده مدیریتی شدند. اکنون مدیران می‌توانند عملکرد شرکت‌ها را در کنار یکدیگر مشاهده کنند، روند شاخص‌های تولید و فروش را در دوره‌های مختلف مورد بررسی قرار دهند و از سطح کلان هلدینگ به اطلاعات جزئی‌تر هر شرکت و بازه زمانی دسترسی پیدا کنند.
وی با اشاره به آغاز فاز دوم پروژه افزود: در این مرحله، حوزه‌های بودجه و عملکرد، کنترل طرح‌ها و پروژه‌ها، حقوقی و قراردادها، املاک و مستغلات، مجامع و پایش عملکرد هیأت‌مدیره با رویکرد تقویت حاکمیت شرکتی در دستور کار قرار گرفته است. در حوزه کنترل پروژه، طراحی و تهیه داشبوردهای آزمایشی آغاز شده و جمع‌آوری اطلاعات ادامه دارد. همچنین آماده‌سازی سامانه‌ها و هماهنگی برای ورود اطلاعات در بخش‌های حقوقی و املاک در حال پیگیری است.
مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات هلدینگ صباانرژی، توسعه کاربردهای پیشرفته تحلیلی را چشم‌انداز مرحله بعدی این مسیر دانست و گفت: پس از تثبیت زیرساخت‌های داده و تکمیل فرآیندهای استانداردسازی، امکان بهره‌گیری از قابلیت‌هایی همچون پیش‌بینی روندها، شناسایی زودهنگام انحرافات و تحلیل سناریوها فراهم خواهد شد. البته تحقق این قابلیت‌ها مستلزم تکمیل داده‌ها و به‌روزرسانی منظم و مستمر اطلاعات است.
مهاجر همچنین همکاری میان هلدینگ، شرکت‌های تابعه و مجری پروژه را یکی از عوامل مهم پیشبرد این طرح عنوان کرد و افزود: موفقیت هوش تجاری صرفاً به اجرای فنی سامانه وابسته نیست؛ بلکه مدیران، واحدهای تخصصی، کارشناسان فناوری اطلاعات و شرکت مجری باید در یک فرآیند هماهنگ برای تعریف نیازها، اعتبارسنجی داده‌ها و توسعه گزارش‌های تحلیلی مشارکت داشته باشند.
وی با تاکید بر اهمیت انتقال دانش و شکل‌گیری ظرفیت‌های تخصصی درون‌سازمانی بیان کرد: مشارکت کارشناسان داخلی و آموزش نیروها موجب می‌شود دانش اجرای پروژه در هلدینگ باقی بماند و زمینه لازم برای راهبری، بهره‌برداری و توسعه آتی سامانه در داخل مجموعه تقویت شود.
وی گفت: ارزش واقعی پروژه هوش تجاری زمانی محقق می‌شود که توان فنی، شناخت سازمانی و استفاده موثر مدیران و کارشناسان از داده‌ها در کنار یکدیگر قرار گیرند و اطلاعات قابل اتکا به تصمیم‌های دقیق‌تر و اثربخش‌تر مدیریتی تبدیل شوند.